BAĞIMSIZ ANALİZ2.092 DERECELİ OYUNNİS 2019 — AĞU 2026
FM Yasin Emrah Yağız'ın lichess'teki tüm dereceli yıldırım oyunları, rakip reytingine göre düzeltilerek incelendi. Reyting beş yıldır yatay görünüyor — oysa altında birbirini götüren iki ayrı eğilim var.
2.092 oyunda topladığı puan, rakiplerinin reytingine göre beklenen puanın yalnızca 0,9 üstünde. Kusursuz bir denge. Ama bu denge, birbirini tam olarak dengeleyen iki zıt eğilimden oluşuyor.
Beyazla 1.058 oyunda %56,7, beklenen ise %51,1. Siyahla 1.034 oyunda %48,0. Aradaki fark performans olarak 61 reyting puanı. Yani aynı oyuncu, renge göre iki farklı seviyede oynuyor.
Beyaz taraf zaten çözülmüş: 1.058 oyunun 1.039'unda 1.Nf3, çoğu İngiliz yapılarına geçiyor. Bu açılış tek başına beklentinin 47 puan üstünde getiri sağlıyor. Dokunulacak bir şey yok.
1.e4'e karşı sonuçlar reytinginin tam üstünde — orada bir sorun yok. Fark 1.d4 ve 1.c4 oyunlarında toplanıyor. Bu iki hamle siyah oyunlarının %38'ini oluşturuyor ve 392 oyunda reytingin 61 puan altında performans getiriyor.
Fark bu oyunlarda toplanıyor, ancak açılış aşamasında oluşmuyor. Her oyun kendi başlangıç değerine göre ölçüldüğünde konum farkı 25. hamlede yalnızca 15 santipiyon — bu seviyede yaklaşık 20 reyting puanı eder. İlk 15 hamledeki doğruluk da neredeyse aynı: beyazla 17,3, siyahla 20,6 santipiyon.
Yani 61 puanın üçte biri açılıştan geliyor, üçte ikisi sonrasında oluşuyor. Sadece yeni bir varyant ezberlemek bu farkın büyük kısmını kapatmaz.
Bir bulgunun hâlâ geçerli olup olmadığı önemli. Oyunları son 12 ay ve öncesi diye ikiye ayırınca ortaya çıkan tablo, ilk bakıştakinden çok daha keskin.
| ALAN | 2019–2025 | SON 12 AY | OYUN |
|---|---|---|---|
| Beyazla | +33 | +28 | 334 |
| Siyah, 1.e4'e karşı | −23 | +43 | 143 |
| Siyah, 1.d4'e karşı | −26 | −114 | 117 |
| Siyah, 1.c4'e karşı | −100 | −66 | 24 |
Son 117 oyunda 1.d4'e karşı skor %32,1, beklenen %47,6. Aynı dönemde 1.e4'e karşı sonuçlar tersine dönmüş: eskiden beklentinin altındayken şimdi 43 puan üstünde. Orada bir şey düzelmiş.
Reyting eğrisinin yatay görünmesinin sebebi bu: yükselen ve düşen iki eğri birbirini götürüyor. Bunu lichess istatistik sayfasında görmek mümkün değil, çünkü rakip ilk hamlesine göre ayrılıp rakip reytingine göre düzeltilmesi gerekiyor.
Cevap seçimi de değil: 1...d5 (188 oyun), 1...Nf6 (86) ve 1...e6 (46), üçü birden beklentinin altında. Sorun tek bir varyant değil, 1.d4 kompleksinin bütünü.
İlk on hamle neredeyse kusursuz — ve toplam 13 saniyede oynanıyor. Sonra 11–30 arası 154 saniyeyi götürüyor. 31. hamleye gelindiğinde geriye kalan tek şey 2 saniyelik ekleme.
Yenilgilerin %39'u süreden. Galibiyetlerin ise %23'ü. Aradaki fark 125 oyun. Bunlar tahtada kaybedilmiş oyunlar değil — saatte kaybedilmiş oyunlar. Hata oranının zirve yaptığı aralık ile sürenin bittiği aralık aynı; ikisi ayrı sorun değil, tek bir sorun.
Arka arkaya oynanan oyunlar seans sayıldığında (arada 30 dakikadan az) ortaya çıkan tablo çoğu oyuncunun tersi. Seans ilerledikçe sonuçlar iyileşiyor.
Seansın ilk üç oyunu en zayıf dönem. Bir antrenör için bu, ısınma rutini açısından doğrudan kullanılabilir bir bilgi — hem kendisi hem öğrencileri için.
Son 800 dereceli 3+2 oyun Stockfish 18 ile hamle hamle tarandı. Ortalama hamle kaybı 37 puan — seviyesine göre gayet iyi. İlgi çekici olan ortalama değil, dağılımı.
| HAMLE ARALIĞI | ORT. KAYIP | CİDDİ HATA | HAMLE |
|---|---|---|---|
| 1–10 | 14,2 | %0,16 | 7.998 |
| 11–20 | 31,6 | %1,98 | 7.826 |
| 21–30 | 48,1 | %5,45 | 6.881 |
| 31–40 | 54,1 | %7,26 | 4.932 |
| 41+ | 45,5 | %6,04 | 6.189 |
Son 117 oyunda reytingin 114 puan altında performans. Üç ayrı cevap da benzer sonuç veriyor, yani mesele varyant seçimi değil. Ama ölçüm şunu da söylüyor: açılış aşamasında verilen fark 25. hamlede sadece 15 santipiyon, yani kaybın üçte biri. Kalan üçte iki, açılıştan sonra gelen konumlarda oluşuyor.
Bu yüzden kazanç varyantı ezberlemekte değil, tek bir sisteme karar verip o sistemden çıkan konumların planlarını çalışmakta. Beyazdaki 1.Nf3 repertuvarı bunun nasıl yapıldığının kanıtı zaten: orada bilinen şey hamle sırası değil, ortaya çıkan konumlar.
Şu an 20. hamlede 70 saniye, 30. hamlede 13 saniye kalıyor; en çok hatanın yapıldığı aralık ise 31–40. Açılışta zaten çok hızlı oynanıyor — sorun orada değil, ortadaki 20 hamlenin süreyi bitirmesinde. 125 oyunluk net süre bilançosu buradan geliyor.
68 oyunda %39. Beyazla İngiliz yapılarında ustalaşmış birinin, aynı yapılarla siyah tarafta bu kadar zorlanması alışılmadık. Örneklem ince (son 12 ayda 24 oyun) ama yön iki dönemde de aynı.
Örneklem: lichess herkese açık API'sinden alınan 2.092 dereceli yıldırım oyunu (Nisan 2019 – Ağustos 2026). Arkadaş oyunları ve dereceli olmayanlar dahil edilmedi.
Beklenen skor: her oyun için standart Elo formülüyle rakip reytingine göre hesaplandı. Böylece "iyi rakiplere denk gelmek" sonuçları çarpıtmıyor. Tablolardaki puanlar, gerçekleşen skor ile beklenen skor arasındaki performans farkı.
Motor: Stockfish 18, konum başına 150.000 düğüm, son 800 dereceli 3+2 oyun. Şah çekme değerleri düzeltildi. Süre verisi oyunların kendi saat kayıtlarından okundu.
Sınırlar: yalnızca yıldırım. Hızlı ve klasik oyunlar farklı sonuç verebilir. 1.c4 örneklemi (68 oyun, son dönemde 24) ince — yön tutarlı olsa da tek başına kesin sayılmamalı. Bir motorun "soru işareti" koyduğu her hamle gerçek hata değildir; buradaki sayılar tek tek hamleler için değil, yüzlerce oyun üzerindeki eğilim için anlamlı.